Аббау! Вәт хәтере шәп!

2006 йыл, АҠШ. Ғалимдар Боб Петрелланы тикшереүгә саҡыра. Унда бик һирәк осрай торған үҙенсәлек булыуы ихтимал тип уйлайҙар.

Һынап ҡарайҙар. Осраҡлы бер көндө әйтәләр:

— 1981 йылдың 17 мартында нимә булды?

Боб уйлап та тормай:

— Шишәмбе ине. Мәктәпкә күк куртка кейеп барҙым. Төшкө ашҡа күркә ите менән сэндвич булды. Дәрестән һуң Майк Джонсон менән баскетбол уйнаныҡ. 23:18 иҫәбенә еңелдек. Кис телевизорҙан M*A*S*H сериалының 9-сы миҙгел, 19-сы серияһын күрһәттеләр.

Ғалимдар тикшерә. Барыһы ла дөрөҫ: аҙна көнө лә, сериал серияһы ла тап килә.

Тағы бер дата:

— 1995 йылдың 4 июле.

— Кесаҙна. Бойондороҡһоҙлоҡ көнө. Атай-әсәйемдә пикникта булдым. Өс хот-дог ашаным. Фейерверк 21:14-тә башланды. Беренсеһе ҡыҙыл, унан күк, һуңынан алтын төҫтә булды.

Туғандарынан һорашалар — барыһы ла тап килә.

Боб 5 йәшенән алып ғүмеренең һәр көнөн хәтерләй. Хәҙер уға 63 йәш. Был — 58 йыллыҡ хәтер, 21 меңдән ашыу көн. Һәр береһе.

Был үҙенсәлек гипертимезия, йәғни ғәҙәттән тыш көслө автобиографик хәтер тип атала. Донъяла бындай осраҡтар бик һирәк теркәлгән.

Боб онота алмай. Хатта оноторға теләгәндә лә.

— Кешеләр быны супер көс тип уйлай. Әммә улай түгел, — ти ул.

Ул һәр бәхәсте, һәр кәмһетелеүҙе, һәр оялыуҙы, һәр ауыртыуҙы хәтерләй.

Беренсе һөйгән ҡыҙы менән айырылышҡан көнөн дә — 1979 йылдың 23 авгусын. Ҡыҙҙың әйткән һәр һүҙен, һәр күҙ йәшен иҫләй. Күпме йылдар үтһә лә, уның өсөн был кисә генә булған кеүек.

Атаһының вафаты — 2001 йылдың 12 октябре. Дауахананың һәр ваҡлығы, еҫе, аппараттар тауышы, һуңғы һүҙҙәр... Барыһы ла хәтерендә.

— Күпселек кешенең яраһын ваҡыт дауалай. Хәтирәләр тоноҡлана, ауыртыу кәмей. Ә миндә улай түгел. Ауыртыу элеккесә тере ҡала.

Әммә был хәтерҙең яҡты яғы ла бар.

Ул ҡыҙын тәүге тапҡыр ҡулына алған көндө хәтерләй:

1998 йылдың 14 майы, иртәнге 11:32. Сабыйҙың ауырлығы — 3,2 кг. Ҡыҙы уның бармағын ҡыҫып тотҡан. Ул күҙҙәрен йомһа, шул мәлгә кире ҡайтҡандай була.

Ҡатыны менән тәүге үбешеүен дә хәтерләй:

1992 йылдың 19 июне. Кинонан һуңғы кис. «Бэтмен әйләнеп ҡайта» фильмын ҡарағандар. Ҡатыны аҡ блузкала булған, унан жасмин еҫе килгән.

Ҡыҙының тәүге тапҡыр «атай» тигән көн дә хәтерендә:

2000 йылдың 2 марты, 16:47. Ҡыҙы күк келәмдә ултырған һәм уға ҡарап: «А-тай», — тигән.

Был мәлдәр ҙә юғалмай. Улар һәр ваҡыт тере.

— Был бер үк ваҡытта бүләк тә, ҡарғыш та. Мин нимәне хәтерләргә икәнен һайлай алмайым. Барыһын да хәтерләйем — яҡшыһын да, яманын да бер үк асыҡлыҡта.

Ғалимдар уның мейеһен тикшерә, МРТ һәм төрлө тесттар үткәрә. Хәтерҙең нисек эшләүен аңларға тырышалар.

Боб әйтә:

— Был күнекмә түгел. Мин быға өйрәтә алмайым. Минең мейем шулай эшләй.

Уны төрлө тапшырыуҙарға саҡыралар. Тамашасылар уның тормошонан даталар әйтә, ә ул шунда уҡ яуап бирә.

Ләкин бындай һынауҙар уны ныҡ арыта:

— Һәр һорау мине шул көнгә тулыһынса кире ҡайтара. Мин уны яңынан кисерәм. 50 һорау — 50 көндө яңынан йәшәү кеүек. Был бик ауыр.

Боб ябай эштә эшләй — бухгалтер. Һандарҙы еңел хәтерләй, әммә мөмкин тиклем ғәҙәти тормош алып барырға тырыша.

— Кешеләр: «Был хәтерҙән ҡотолорға теләр инеңме?» — тип һорай. Белмәйем. Был — мин. Ошо хәтерһеҙ мин үҙем булмаҫ инем. Әммә ҡайһы саҡта... ҡайһы бер нәмәләрҙе генә булһа ла онотҡо килә.

Иң ныҡ борсоғаны — киләсәк.

— Миңә 63 йәш. Насип булһа, тағы 20–30 йыл йәшәрмен. Был тағы 7–10 мең көн. Мейем уларҙың һәр береһен һаҡлаясаҡ. Ҡартайғас исемдәрҙе нисек онота башлауымды ла, көсөмдө нисек юғалтыуымды ла, һәр йығылыуҙы, һәр хәлһеҙлекте хәтерләйәсәкмен. Был ҡурҡыныс.

Әммә өмөт тә бар.

— Әгәр 90 йәшкә тиклем йәшәһәм, ҡыҙым менән үткәргән һәр көндө, һәр көлөшөн, һәр ҡосаҡлашыуын хәтерләйәсәкмен. Бер нәмә лә юғалмаясаҡ. Был — баһалап бөткөһөҙ.

Күпселек кеше яҡшыраҡ хәтерләргә теләй.

Ә Боб ҡайһы саҡта бер аҙ оноторға теләй.

Ләкин һайлау мөмкинлеге юҡ.

Ул үткәндәр үтеп китмәгән донъяла йәшәй.

Үткәндәр һәр ваҡыт уның менән...

"Сәйер донъя" төркөмө

Фото: Интернет селтәре